Όταν η σάτιρα γράφει ιστορία – Δεκαπέντε σκίτσα που ταρακούνησαν τον κόσμο

Όταν η σάτιρα γράφει ιστορία – Δεκαπέντε σκίτσα που ταρακούνησαν τον κόσμο
Advertisement

Μια εικόνα αξίζει χίλιες λέξεις, λέει μια γνωστή σε όλους μας έκφραση. Όταν μάλιστα συνδυάζει τέχνη, σάτιρα, υπερβολή, αμφισβήτηση της εξουσίας και κριτική στα κακώς κείμενα της πολιτικής και της κοινωνίας, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι εντυπωσιακό.

Οι σκιτσογράφοι διεκδικούν το δικό τους μερίδιο στη διαμόρφωση της πολιτικής και της ιστορίας παγκοσμίως, διασκεδάζοντας και προκαλώντας με την πένα τους και καταλήγοντας πολλές φορές διάσημοι, φυλακισμένοι ή… νεκροί, όπως αποδεικνύουν και τα τελευταία τραγικά γεγονότα στο Παρίσι με την επίθεση κατά της σατιρικής εφημερίδας Charlie Hebdo επειδή δημοσίευσε τα σκίτσα του προφήτη Μωάμεθ.

Διαθέτοντας τη δύναμη να ασκούν μια ισχυρή ψυχολογική, συναισθηματική και πολιτική επίδραση, είναι πολλά τα σατιρικά εκείνα σκίτσα που ενόχλησαν αλλά και διαμόρφωσαν συνειδήσεις στη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας.

Το πραγματικό Λονδίνο στη δύση του 18ου αιώνα

Ο Άγγλος Ουίλιαμ Χόγκαρθ έγινε ευρέως γνωστός για την έντονα σατιρική διάθεση και την ηθικολογική τάση του έργου του: εικόνες με ζητιάνους, μέθυσους, διεφθαρμένους πολιτικούς, χοντρούς γαιοκτήμονες, αδίστακτους μικροαστούς. Ο Χόγκαρθ ζωγράφισε το παραπάνω σκίτσο το 1751, με στόχο να αποτυπώσει τη δική το εικόνα του Λονδίνου στη δύση του 18ου αιώνα.

Τα «μανιακά παραληρήματα» του Ναπολέοντα


O Άγγλος σκιτσογράφος Τζέιμς Γκίλρεϊ «έκανε περισσότερα για την ήττα μου από όλους τους στρατούς της Ευρώπης μαζί», φέρεται να είπε κάποτε ο Ναπολέων Βοναπάρτης. Το παραπάνω σκίτσο είναι του 1803.

Στη φυλακή για μια καρικατούρα του βασιλιά


Το 1832, δύο χρόνια μετά την περίφημη κατάργηση της λογοκρισίας του Τύπου στη Γαλλία από τον βασιλιά Λουδοβίκο Φίλιππο, ο Ονόρ Ντομιέρ σχεδίασε τη διάσημη καρικατούρα του βασιλιά. Ο Ντομιέρ, ο εκδότης του και ο άνθρωπος που εκτύπωσε την εικόνα διώχθηκαν με την κατηγορία ότι «προκαλεί το μίσος και την περιφρόνηση της κυβέρνησης του βασιλιά και για προσβολή στο πρόσωπο του βασιλιά». Μόνο ο Ντομιέρ κατέληξε στη φυλακή.

Και εγένετο… Άγιος Βασίλης


Το σκίτσο του Αμερικανού εικονογράφου Τόμας Ναστ για το περιοδικό «Harper’s» το 1863 υπήρξε καθοριστικό για τη διαμόρφωση της σύγχρονης εικόνας του Άγιου Βασίλη. Ο αγαπημένος ήρωας των παιδιών απεικονίζεται έκτοτε παχουλός, με άσπρα γένια και κόκκινη ρόμπα.

«Ποιος έκλεψε τα χρήματα του λαού;»


Το σκίτσο αποτελεί μέρος της εκστρατείας του Τόμας Ναστ κατά του διεφθαρμένου πολιτικού από τη Νέα Υόρκη, Μπος Τουίντ. Η εικόνα, με τίτλο «Ποιος έκλεψε τα λεφτά του λαού;» κυκλοφόρησε το 1871.

Η εξαιρετικά δημοφιλής εκστρατεία του Ναστ προκάλεσε την οργή του περιβόητου πολιτικού, ο οποίος φέρεται να είχε πει σχετικά: «Σταματήστε αυτές τις καταραμένες εικόνες. Δεν με ενδιαφέρει τόσο το τι γράφουν οι εφημερίδες για εμένα. Οι εκλέκτορές μου δεν ξέρουν να διαβάζουν, αλλά μπορούν να βλέπουν τις καταραμένες εικόνες».

Σκιτσογράφος καταζητείται, νεκρός ή ζωντανός!


Ο Ολλανδός Louis Raemaekers θεωρείται ο καρτουνίστας με τη μεγαλύτερη επιρροή στη διάρκεια του A’ Παγκοσμίου Πολέμου. Κατηγορήθηκε ότι «θέτει σε κίνδυνο την ολλανδική ουδετερότητα», ενώ τα σκίτσα του προκάλεσαν την οργή των Γερμανών που όρισαν αμοιβή για να συλληφθεί, νεκρός ή ζωντανός. Ένα παράδειγμα αποτελεί το παραπάνω σκίτσο με τίτλο «Το γερμανικό τάνγκο».

Τα σκίτσα έφεραν «λουκέτο»


«Ο τέλειος στρατιώτης», Ρόμπερτ Μάινορ (1916)


«Καταζητείται ο Χριστός», Αρτ Γιανγκ (1917)Δείτε την επόμενη ή προηγούμενη σελίδα πατώντας τα νούμερα

Σελίδες — 1 2 3

Διαβάστε περισσότερα
Advertisement

Σχετικά άρθρα